Een BC basisuitrusting samenstellen, hoe doe ik dat ?

Een vraag die vaak voorbij komt. "Ik wil beginnen met bushcraft, maar wat heb ik nodig?". Bushcraft is breed, heel breed. Bushcraft is vooral doen, met materialen uit de natuur een potje slim zijn. Bushcraft maakt slimmer, het brengt vaak een creatief proces op gang. Verder kijken dan een mens normaliter doet, het leren gebruiken en combineren van beschikbare middelen en materialen.

Uitrusting kopen.
Een beginnend bushcrafter koopt regelmatig teveel "gear", om zijn tekort aan kennis te compenseren. Niet aangevende dat mensen met veel gear altijd weinig kennis hebben. Een hobby kost nu eenmaal geld en er zijn altijd pionier-gebruikers. Deze bushcrafters willen gewoon testen.  Echter doorgaans gaat deze regel wel op. We zijn immers gewend een oplossing te kopen in plaats van deze zelf te ontdekken c.q. bedenken.

"The more you know, the less you carry" is een mooie slogan. De weg naar voldoende kennis is geen makkelijke, als ik nu naar mijzelf kijk steek ik veel tijd in bushcraft. Toch ben ik nooit uitgeleerd, of heb überhaupt de indruk dat ik inmiddels bijna alles weet. Wees niet ontmoedigd zou ik zeggen, met basiskennis van bushcraft en een goeie uitrusting kom je ver genoeg om zonder problemen een week met plezier in de natuur te verblijven.

Mors Kochanski - Bushcraft

Notitieblokje en schraplijst.
Mijn eerste tip zou zijn een notitieblokje, met potlood mee te nemen. Ook al heeft u geen kennis, dan nog kunt u de ervaringen noteren voor de volgende keer. Een soort dagboek, is altijd leuk en leerzaam. Schrijf al uw uitrustingsstukken op en turf hoeveel keer deze is gebruikt tijdens de tocht. Zoals u al begrijpt, gaat dit meerdere tripjes kosten om duidelijkheid te geven.

Het vervolg is uitrustingsstukken weg te laten die nauwelijks of niet gebruikt zijn. De stap hierop zou zijn om bepaalde stukken te vervangen met oplossingen en onderdelen uit de natuur. (Wees wel bewust dat je geen grote delen/hoeveelheid kunt weghalen uit de natuur zonder een vorm van schade toe te brengen). Blijf kritisch op je schraplijst. Natuurlijk wilt u ook wat "luxe", het is zeker aan u zelf om te bepalen of iets nodig is of niet. Hangmathangers hebben een iets andere lijst.

De basislijst.
Houdt vooral het gewicht in de gaten. De hoeveelheid kilo's gaat u merken tijdens het wandelen, het trainen voor (trek)tochten is aan te raden. Investeer in kwaliteit. Misschien heeft u nog wat liggen aan kampeerspullen of kunt u dit tweede hands overnemen, niet alles hoeft de hoofdprijs te kosten. Ex leger materiaal is zo goed als onverslijtbaar, een dumpwinkel is altijd leuk om te snuffelen.

• Onderkomen. Denk hierbij aan een tarp of een kleine tent. Maar ook een poncho (als tarp) met een bivakzak is een goede optie.
• Kleding. Kleding is heel belangrijk, neem kleding die goed zit, stevig en gepast (warm genoeg) is voor omgeving en het weer. Extra ondergoed en sokken. Poncho is een mooie aanvulling. Een (wollen) beanie en een grote katoenen vierkanten (PLO) sjaal. Houdt rekening met de dag- en nachttemperatuur.
• Schoenen. Goede stevige schoenen, ademend maar wel waterafstotend. Niet te klein en niet te groot. Altijd passen met dikke sokken. Moeten ingelopen zijn voor de tocht!
• Slaapzak. Ook hier geldt, dat de temperatuur en omgeving van belang zijn. Neem geen zomerslapzak in de winter en andersom. Een 3 seizoenen slaapzak is een prima gemiddelde. Met een binnenzak is de isolatiewaarde met een paar graden te verhogen. Voor winterbushcraft is een speciale slaapzak nodig, een M90 (ex leger) is dan een veel gebruikte slaapzak.
• Slaapmat. Een slaapmat het verschil zijn tussen een goede- of slechte nacht. Noodzaak is voldoende isolatie indien u op de grond slaapt. Een EVA slaapmat van tenminste 8mm dikte. Thermarest is een 'luxe' alternatief qua comfort.
• Bivakzak (optioneel). Voor om de slaapzak, neem een ademende anders veel condensatie. Vooral in combinatie met tarp en/of poncho als tarp. Controleer de bivakzak op waterdichtheid. Bij een tent is een bivakzak niet nodig.
• Mes. Een goed vast mes naar eigen voorkeur. Mora of Hultafors zijn goede (beginners)messen. Eventueel aangevuld met een zwitsers zakmes of neckknife.
• Slijpsteen. Voor in het veld is een DC4 Fjallkniven een prima optie. Goedkope supermarkt-slijpstenen zijn geen echte optie.
• Bijl (optioneel).  Een bijl is niet per sé noodzakelijk maar geeft wel een plus. Een cursus veilig en correct omgaan met een bijl is een vereiste in mijn ogen. Vergeet de goedkope klusmarktbijlen. Ga voor Fiskars, Hultafors, Husqvarna, Wetterlings of Gransfors Bruxs. Bahco is meestal wel ok, maar de goedkope serie valt vaak tergen.
• Klapzaag. De klapzaag is een moderne toevoeging die zeker nuttig is als een bijl ontbreekt. De Silky-Boy of Bahco Laplander zijn zeer goede zagen. Zelf heb ik redelijke ervaring met de Lidl Florabest zagen, echter de Silky en Bahco zijn duidelijk beter van kwaliteit.
• Drinken. Tenminste 2 liter water in (veld)flessen, met een drinkmok. Thee/koffie/etc. naar eigen keuze. Een goede vochtbalans is zeer belangrijk. In de winter is een thermosfles handig.
• Vuur maken. Voor vuur maken is redundantie vereist. Een goede firesteel (Light My Fire is zeer aanbevolen) en een BIC aansteker of stormlucifers. Gecombineerd met een zakje tondel, vaselinewatten of  blokjes wetfire. (Tondel in waterdicht zakje).
• Brander. Op veel plekken is een openvuur verboden. Je moet dan gebruik maken van een brander. Minder romantisch, maar dit heeft meestal een oorzaak. Ik gebruik zelf een triangia-systeem (alcohol is stil en rookloos), maar een hout(vergas)brander of een gasbrander is een goede optie. Brandstof is naar de kooklust zullen we maar zeggen.
• Potten, pannen en bestek. De bekende billycan (12-14cm) is zeer veelzijdig (o.a. Zebra, Krathai of S4), een pannetje of mestin. RVS is niet persé nodig voor houtvuur, alumimium (geanodiseerd) is net zo goed. Voor bestek heb ik lichtgewicht campingbestek, sommigen prefereren een spork. Indien geen zakmes/multitool met blikopener is een los 'amerikaantje' een goed alternatief. On the cheap - gewoon bestek uit de bestekla.
• Kompas. Een simpel plaatkompas is meestal voldoende in Nederland. Worden de trips verder weg dan zou ik naar een goed global-needle expeditiekompas kijken. Silva of Recta zijn sterk aanbevolen. De spiegel op het kompas is een optie met meerwaarde, als scheer-, tekenpluk- of signaalspiegel.
• Rugzak.  50-65 liter is voldoende voor een week. Berghaus, Karrimor, Arwy en een aantal andere ex leger rugtassen zijn favoriet. Dat is niet voor niets! Test een rugzak altijd op pasvorm (goed op de heupen) met tenminste 10 kilo aan gewicht er in en een stuk lopen. Controleer de ritsen. Ik ben zelf fan van zijtassen om alles netjes in te delen.
• Verzorgingsset.  De kam, tandenborstel, zeep (dettol), shampoo en tandpasta. Liefst biologisch afbreekbaar. Nagelknipper, anti-mug en eventueel zonnebrandcréme. Ik neem zelf ook nog een blikje vaseline mee. Sneldrogende fleece handdoek (60x40cm). Toiletpapier. Toilettasje. Spiegeltje indien geen spiegel op kompas of seinspiegel.
• Eten. Specerijen, noodlesoep, droge worsten, macaroni, noten, meel voor bannock. Alles lang houdbaar (buiten de koelkast) en eenvoudig te bereiden. Let op, want eten neem je snel teveel mee. Verpakken per maaltijd/dag is aan te raden.
• Hoofdlamp/zaklamp. Een zuinige compacte hoofd/zak-lamp met reserve batterijen. Petzl, Fenix, Maglite, Black Diamond zijn een aantal goede merken.
• Touw.  Rolletje sterk touw van ongeveer 20 meter (2-3 mm) en 15 meter paracord.
• EHBO-kit. Standaard kit van de apotheek (10x15cm) met spaceblanket, wat extra pleisters, tekentang (lasso), pijnstillers en een goede splintertang. Vergrootglas (tenminste 5x).
• Handschoenen. Goede rundlederen (werk)handschoenen. Voor werkzaamheden en potten van het vuur halen.
• Drybags. Een twee of  drie drybags, waarvan één groot, in verschillende maten om je spullen droog/schoon in te bewaren. 
• Noodsignalen. Een noodfluit en optioneel seinspiegel. Geen uitleg nodig denk ik. 
• Waterzuivering. Methode om water te zuiveren voor consumptie. Water is zwaar, dus water op locatie drinkbaar maken is iets voor de basis.

Goede werkhandschoenen zijn belangrijk

Extra maar zeer handig.

• Multitool. Is in mijn ogen geen vereiste maar wel zeer handig. Vaak zwaar.
• Horloge. Tijd is een rekbaar begrip in de natuur :-) 
• Boeken. De boeken hoeven niet mee, maar zijn een naslagwerk. Denk dan aan: eetbare planten, bushcraft/survival, primitieve technieken, knopen, weerkunde, ehbo.
• Viskitje. Een potje met 30 meter 30/00 nylon vislijn, tien medium haken, wat visloodjes en 2 blinkertjes.
• Ducktape. De standaard reparatietape voor onderweg. Neem geen onbekend merk, 3M is goed. Wikkel dit om een oude klantenpas. 5 meter zou voldoende moeten zijn.
• Grote Naald. Een sterke naald (geen goedkope van de euroshop) om je uitrusting te repareren, splinters te verwijderen (Zeildoeknaald).
• Kaarten.  Wandelkaarten van de omgeving. 1:25.000

Hangmat. 
Het slapen in een hangmat geeft een andere dimensie, echter is niet voor iedereen weggelegd. De hangmat heeft wel als nadeel dat de rugzijde snel afkoelt. Hierdoor is een mat of underquilt nodig, zodat de rugzijde niet afkoelt. De slaapzak wordt aan de onderkant bijna geheel platgedrukt, hiermee valt de isolatielaag weg, daarnaast is er veel vrije ruimte onder de hangmat waar wind vrij spel heeft.
Het slingeren geeft anderen weer een soort wagenziekte, ook is de slaaphouding zoals bij buikslapers een probleem. Veel bushcrafters kiezen uiteindelijk voor de hangmat wegens het comfort, echter vereist wel deels een andere uitrusting.


Als laatste....
Bushcraftscholen geven vaak een introductiecursus, toch raad ik aan een basiscursus te volgen als u niet het geduld- of de moeite wilt nemen om te studeren op de diverse onderwerpen die onder bushcraft vallen. De introductiecursussen zijn vaak beperkt gezien de tijd.



Tip: Vergeet niet aan thuisblijvers te melden waar u naar toe gaat, hoe lang u weg blijft en spreek af wanneer u terug moet zijn. Meldt u dan ook netjes af.


Het is leuk om met een doel de natuur in te gaan. Vele bushcrafters hebben dan ook een project of skill waaraan ze willen werken.

Dus pak de spullen bijelkaar en ga naar buiten....

Read More

Vuurtje ? (deel 2)

Iedere goede instructeur kan wel 30 pagina's vol over vuur schrijven. Laat ik verder gaan met het tweede deel. Even nog een kleine terugkoppeling naar de theorie, naast de vuurdriehoek is er een ring van vuur. In deze ring van vuur bevindt zich de volgorde van onsteking tot opéénvolgende brandbare materialen.

De ring van Vuur.

Natuurlijk zijn de maten afgeleid van het menselijk lichaam. Dit om in het veld makkelijk de benodigde materialen te vinden. Na de polsdikte kan men grotere stammen gebruiken, het vuur is dan klaar (lees heet genoeg) voor grotere stukken hout. Verwerk deze grotere stukken tot maximaal onderarm-lengte. Dit stelt je in staat het hout met weinig moeite te kloven (met een kleinere bijl).

Afhankelijk van de brandstof kun je het vuur feller maken of meer rustig. Indianen gebruiken bijvoorbeeld stompjes (stamzijde) van de grotere takken van de den/sparren/pijn-bomen. Deze stompjes zijn vaak voorzien van ophopingen van hars (lighter pine of fatwood), waardoor het vuur feller brandt. Je kunt dus stappen overslaan als je een verbeterend element gebruikt in je brandstof. Door veel te spelen in verschillende omstandigheden ontwikkel je gevoel voor vuur....



Gereedschappen.
Het gereedschap stelt je in staat het brandbare materiaal te verwerken tot een optimale maat. Naast logisch nadenken (hersenen) zijn je handen de basis voor het verwerken. Belangrijk is om deze handen goed te beschermen. Goede handschoenen behoren zeker tot het basispakket.

Rundlederen handschoenen

Goede sterke handschoenen van runderleer, vuurbestendig (potje of pannetje van het vuur mee halen) en bescherming tegen de bekende prikkers zoals doornen en stekels die er niet doorheen komen. Ook voor het versjouwen van kwarrels, dikkere stammetjes en stenen. Dunne handschoenen zijn niet bestand tegen de prikkers en kunnen minder goed tegen hitte, maar kunnen zeker afdoende zijn. All personal preference....

Enzo Trapper full-tang

Een goed scherp mes is een onmisbaar stuk gereedschap voor de bushcrafter. Ook voor het maken van vuur, bijvoorbeeld voor het maken van feathersticks of batonnen van kleinere stukken hout. Neem bij voorkeur hiervoor een full-tang mes bij het batonnen (het lemmet loopt geheel door naar het einde van het handsvat).

Bahco Laplander

Sinds niet al te lange tijd is een inklapzaag een standaard stuk uitrusting geworden. Neemt weinig plaats in, veilig en is verrassend efficiënt.

Voor al het gereedschap geldt, als je het gereedschap goed verzorgt, is het ook goed voor jou. Scherp houden, schoon en droog opbergen.

Voor de meer traditionele bushcrafter is er een bucksaw. Oftewel een spanzaag. De spanzaag is zwaarder en neemt meer ruimte in beslag dan de klapzaag. Een spanzaag zaagt wel sneller en grotere stammen, je scoort absoluut extra punten voor stijl...

Een goede bijl (geen klusmarktbijl) is je grote vriend bij het maken van de diverse dikten hout. Splijten, afkorten en ontbasten gaat snel en efficiënt. Ook deze dient scherp te zijn. Het gebruik van de bijl vereist wel een veiligheidsinstructie. Deze kun je volgen op Het Bushcraftweekend (stichting Bushcraft) of bij veel survival- c.q. bushcraftscholen.

Ik heb veel mensen de bijl op een verkeerde manier zien gebruiken. Met gevaar voor vingers, knieën, voeten en schenen. Het is een krachtig stuk gereedschap wat respect vereist (net als een mes). Maar veilig, in geoefende handen, zeer bruikbaar.

Ook zonder gereedschap kun je een eind komen. Dikke kwarrels kun je breken tussen twee nabij staande bomen, met een hefboomtechniek. Splijten gaat helaas een stuk moeilijker zonder gereedschap !

Nu we weten welke gereedschappen nuttig zijn voor het verwerken van hout gaan we naar het volgende hoofdstuk.

Onstekingsmiddelen.
Middelen waarmee we onze tondel kunnen ontsteken. Denk hierbij aan vergrootglas, aansteker, lucifers, firesteel, mag-bar, vuurslag met vuursteen.

Een populair onstekingsmiddel is de firesteel. Een firesteel werkt altijd, nat of droog. De firesteel geeft een groot aantal zeer hete vonken af bij het schrapen. Waardoor fijne houtkrullen ontsteken en vlam vatten. Een aansteker werkt meestal niet wanneer deze nat is (maar is nog steeds de eenvoudigste methode en mijn eerste keuze om een vuur aan te maken). Lucifers zijn nat en bij koude niet je grote vriend.

Dan wordt al snel duidelijk waarom een firesteel een uitstekend middel is om je tondel te ontsteken. Draag deze op de man op een manier dat je deze niet kunt verliezen. Met een mini karabiner en koord aan de broek bijvoorbeeld.

De Mag-Bar wie kent hem niet. De voorloper van de firesteel en voor velen nog steeds de eerste keus. Vervelend is dat er inmiddels een aantal vervalsingen op de markt zijn, die slecht of totaal niet werken. Ze zijn bijna niet van de echte te onderscheiden. De meeste vervalsingen hebben een hoge metaalglans als ze uit de verpakking komen of de stift laat los, daarnaast altijd de 'Made in China' markering. Het metaal is veel harder en de schraapsels ontsteken niet. Koop ze dus bijvoorbaat van een gerenommeerd merk. Een reden des te meer van te voren te oefenen met je materiaal !

Neem daarnaast tenminste nog twee bruikbare ontstekingsmiddelen in je vuurkit mee. Bijvoorbeeld een aansteker en een reserve firesteel. Mocht de aansteker nat zijn, kun je altijd terugvallen op de firesteel. Een vuurkit dien je altijd met backup uit te voeren.

Mag-Bar made by Doan, matglans.

Een andere leuke maar minder betrouwbare manier is een vergrootglas. Het vergrootglas heeft nog twee andere sterke eigenschappen nodig. Een sterke zon en een vergroting van tenminste vijf keer. In het zuidelijker van de aardbol volstaat drie keer, maar voor de zekerheid raad ik toch tenminste vijf keer aan. De freshnel-lens is (credit-card formaat) een aardig alternatief die weinig ruimte inneemt, daarnaast is een lens ook handen om splinters (ehbo) te verwijderen of gewoon leuk om een plantje of insect beter te bekijken.

De traditionele manier (let op die punten voor stijl) is met vuursteen en vuurslag. Voor deze methode is ook een medium nodig. Dit medium moet altijd voorgebrand of vergast zijn, wat meestal in een blik gebeurd met een klein luchtgaatje. Het medium kan katoen zijn (neem niet te dun katoen), vermolmd hout of zelfs jutte. Voorkom dat het katoen verbrand bij het maken (als er geen rook meer uit het gaatje komt is het klaar). Wat ook kan is lampkatoen met een verbrand randje. Zorg wel voor honderd procent katoen. Katoen met kunstvezels werkt niet goed. Een oud t-shirt, laken of spijkerbroek kun je hier goed voor gebruiken.

Een goed gebruik is als het blikje bijna leeg is een nieuwe voorraad charcloth (voorgebrand katoen) of charred punkwood (voorgebrand vermolmd hout) te maken.

Vuurslag-setje met blikje

Whats next...

In deel 3 gaan we de tondel en hout behandelen..

Read More