Aantrekkelijk zijn en zaadverspreiding....

Als u zo de titel leest, denkt u vast aan een foute blog ;-). Gelukkig is dit het allerminst. Het is nu september als ik dit schrijf, begin van de Herfst. Voor mij en ook voor de natuur om ons heen een drukke maand.

De afgelopen maanden zijn we verwend geweest met een aantal prachtige dagen. De korte broek aan, voor de dames de bikini's, lekker naar het strand. Genieten en aantrekkelijk zijn. Voor de plantjes en de bomen geldt dit natuurlijk ook, alleen manifesteert dit anders. Geurige bloemen om bijvoorbeeld insecten aan te trekken die dan de bestuiving doen, waarvan planten later de vruchten plukken.

Foto Wikipedia, Wilde lijsterbes

Vele planten zijn éénjarig, andere tweejarig en velen meerjarig. Een aantal kunnen zelfs binnen één jaar, twee keer bloeien, zoals bijvoorbeeld de fluitekruid, wilde kardebol en sommige soorten clematis.

Kijk nu eens wat voor bessen er hangen. Lonkend naar de vogels. Wees aantrekkelijk en laat iemand je zaad 'verwerken'. De zaadverwerker krijgt in dit complot als beloning dan wel een stukje lekker vruchtvlees. De vogel doet zijn poepje en als vergoeding van de beloning, wordt het zaadje verspreid.

Andere planten pakken het anders aan, door de dozen zo te vormen dat een passant de zaden wel mee moet nemen en zijn niet zo aantrekkelijk. Een mooi voorbeeld hiervan is het stekelige bolletje van nagelkruid. Blijft hangen in de vacht van een dier.

Foto Wikipedia, Vrucht Nagelkruid

Een ander interessant concept is het wegschieten van de zaden. De reuzenbalsemien weet er wel raad mee. Een soort oorspronkelijk uit Noord-India die sinds begin 1900 heel Europa veroverd. De dikke vruchtdozen schieten open wanneer de rijpe vrucht wordt aangeraakt, op dat moment rollen de vijf delen hiervan zich op en schieten zo de zaden weg. Tegelijkertijd valt de vrucht van de plant af.

Foto Wikipedia, Reuzenbalsemien vruchtdozen

Zo zijn er nog veel meer vormen van zaadverspreiding die in de natuur voorkomen. Dus naar buiten.... zaden zoeken !

Read More

Het determineren van wilde bloemen en planten.

Zoals met veel organismen is het bepalen van de soort afhankelijk van unieke en een combinatie van eigenschappen. Deze eigenschappen noemen we determinatiesleutels.

Veel paddenstoelen worden gedetermineerd aan de hand van macroscopische bijzonderheden. Die we dus met het oog of klein loepje kunnen waarnemen. Bij planten is dit niet anders. Voor de flora hebben biologen gekozen voor indeling op basis van de bloem en/of vrucht.

Wat hebben we nodig om een wilde bloem (plant) zo goed mogelijk te determineren:

- Juweliersloep of sterke gewone loep.
- Lineaal.
- Geduld.
- Boek met duidelijke deteminatiesleutels.
- Een notitieblokje met potlood en gum.
- Verschillende plekken met veel variatie in planten.

Het juweliers-loepje.

Een ideaal loepje om details te kunnen waarnemen die belangrijk zijn om een juiste deteminatie.
10-20x vergroting is meestal afdoende. Neem bij voorkeur een loepje waarvan het occulair gemaakt is van glas. Een plastic occulair is meestal wat onzuiverder rond de buitenrand en minder duurzaam.

Een lineaal die een stootje kan hebben.
Metaal, met duidelijke afmetingen. Een gleuf in het midden is handig on planten netjes in het midden te houden. Echter zo'n gleuf het is een "nice to have" en geen must.

In principe voldoet een plastic lineaal, echter het "werken" in het veld vereist meestal een stevige uitvoering. Niets is vervelender als je materiaal het begeeft tijdens een onderzoek ver van huis.

Wilde bloemengids van Capitool, deze compacte gids is een plezierige gids om wilde bloemen mee te determineren.
Duidelijke beschrijvingen en een snelle indeling maakt deze veldgids erg plezierig.

In principe is het geen waterdicht systeem om op kleuren te determineren. Longkruid heeft er nog al eens een handje van om na bezoek van insecten de bloem van kleur te laten veranderen. In theorie zou je dan kunnen misdetermineren.

Om toch snel en niet te ingewikkeld de juiste naam bij het plantje te krijgen is het toch "betrouwbaar" genoeg. Als je maar in het achterhoofd houdt dat er uitzonderingen zijn en de lijst niet volledig is.

De veldgids Nederlandse Flora van Henk Eggelte is wat minder compact en heeft een nieuwe, maar volledige determineer methode. Het toepassen van de sleutels vereist wat oefenen. Begin dan met bekende planten, zodat je op een goede manier bekend raakt met de sleutels.

De volledige flora beschrijven merk je ook in het formaat en gewicht. Deze gids werkt niet met de kleuren of geeft je niet veel informatie. De informatie is zeer beperkt tot het determineren. Voor extra informatie zul je andere bronnen moeten raadplegen.

Desondanks steek ik deze maar wat graag in mijn rugzak. Het extra gewicht en beperkte info neem ik voor lief.




Het notitieblokje is natuurlijk wel logisch, je ontdekking moet opgeschreven worden met de nodige kenmerken en wat je opgevallen is aan de plant. Waarom een potlood? Omdat een potlood altijd schrijft. Een pen laat het nog wel eens afweten in het veld. Neem een notitieblokje die je makkelijk kunt omslaan.

Waar moet je op letten ?

Zoals de kop al zegt zijn een aantal kenmerken belangrijk. Wat vooral vergeten wordt is de plaats waar de plant groeit. Kijk naar de grond; zand of klei, licht/schaduw, nat/droog. Zo zul je zien dat iedere soort een voorkeur heeft, of juist geen voorkeur heeft. Bij bloemen is de kleur niet zoveel zeggend, de kleur is vaak wel belangrijk voor insecten. Een insectensoort wordt aangetrokken tot een bepaalde kleur. Een insectensoort heeft dus ook waardplanten. Waardplanten zijn dus planten waar de insect voedsel kan krijgen of kan gebruiken voor de voortplanting. Bij een vlinder is dit bijvoorbeeld heel goed te zien.

Het volgende schema laat zien hoe een volledige (perfecte), tweeslachtige of een hermafrodiete bloem is opgebouwd uit de bloemdelen. Van buiten naar binnen (dus van onder naar boven) zijn te onderscheiden:

9. de bloemstengel

3. de bloembodem

de bloembekleedselen (perianth) of het bloemdek (perigonium), bestaande uit 8. kelkbladen (sepalen) 5. kroonbladen (petalen)

4. de meeldraden (androecium) bestaande uit helmdraad en helmhokjes

2. het vruchtbeginsel (gynoecium) (met 1 of meer zaadknoppen)

7. de stamper - bestaande uit 1. stijl en 6. stempel

De vorm van de steel of tak, bladstand en de vorm van de bladeren. Behaard of onbehaard, de steel rond, gegroefd of vierkant.


Dus.... naar buiten. Wilde planten zoeken....



Bron vermelding: Bloem wikipedia.

Read More